In Nederland staan tienduizenden Automatische Externe Defibrillatoren (AED’s) opgesteld (ruim 25.000 geregistreerd bij HartslagNu) in winkels, kantoren, sportverenigingen en publieke ruimtes. Bij een hartstilstand telt elke minuut — wetenschappelijk onderbouwd halveert de overlevingskans elke minuut zonder defibrillatie. Maar wat veel AED-eigenaren onderschatten: een AED die het laat afweten op het cruciale moment is erger dan geen AED hebben. Want bij geen-AED weet de hulpverlener dat er gealarmeerd moet worden voor professionele hulp. Bij een falende AED denkt iedereen dat de hulp er is — terwijl die er niet is.
Periodiek onderhoud is daarom geen optie maar een noodzaak. Dit artikel zet uiteen wat er fout kan gaan, wat de wet en de richtlijnen voorschrijven, en hoe organisaties hun AED’s inzetbaar houden. Op de Nederlandse markt zijn meerdere AED-leveranciers actief — waaronder AEDmaster — die naast verkoop ook informatie over gebruik, accessoires en onderhoud leveren.
De vier risico’s van een niet-functionerende AED
Een AED is een medisch hulpmiddel met enkele kwetsbare componenten:
1. Batterij. Elke AED-batterij heeft een houdbaarheidsdatum — afhankelijk van merk en model varieert die tussen 2 en 7 jaar bij ongebruikte opslag. Een lege of bijna-lege batterij kan tijdens een reanimatiepoging uitvallen. De zelftest van het apparaat geeft normaal een signaal, maar als niemand dat signaal periodiek controleert, blijft het onopgemerkt tot de werkelijke nood.
2. Elektroden (pads). De plakelektroden bevatten een geleidende gel die uitdroogt. Vervaldata liggen typisch tussen 2 en 5 jaar. Verlopen elektroden geven onvoldoende contact en kunnen het schokpatroon verstoren — met onbetrouwbare ECG-analyse als gevolg.
3. Software en firmware. Reanimatierichtlijnen worden periodiek geactualiseerd. Per januari 2026 zijn de Richtlijnen Reanimatie 2025 van de Nederlandse Reanimatie Raad (NRR) van kracht voor opleidingen — die actualiseren onder andere schokenergieprofielen en spraakprompts. AED-fabrikanten leveren firmware-updates uit die deze parameters bijwerken. Een AED zonder up-to-date software volgt mogelijk verouderde protocollen.
4. Fysieke schade en milieucondities. Vocht in de behuizing, gebroken kabels, slecht functionerende status-LED’s, beschadigde wandkasten — al deze fysieke factoren kunnen het apparaat onbruikbaar maken zonder dat de zelftest hem als defect markeert.
Wat zeggen de wet en de richtlijnen?
Een AED valt onder de Medical Device Regulation (MDR) 2017/745 — de Europese verordening voor medische hulpmiddelen. Onder de MDR is de fabrikant verplicht een Instructions for Use (IFU) te leveren waarin het voorgeschreven onderhoudsregime staat. Het opvolgen van die IFU is de verantwoordelijkheid van de AED-eigenaar — niet van de fabrikant.
Voor werkgevers komt daar de Arbo-wetgeving bij. Een AED die wordt aangeschaft als onderdeel van het bedrijfsnoodplan, wordt onderdeel van de bedrijfshulpverlening (BHV). De Nederlandse Rode Kruis en BHV-Nederland adviseren dat AED’s onderdeel zijn van de jaarlijkse BHV-evaluatie.
Naast de wet zijn er de richtlijnen van de Hartstichting en de NRR. De Hartstichting onderhoudt het landelijke 6-minuten-zone-netwerk en de HartslagNu-app, en moedigt AED-eigenaren actief aan hun apparaat aangemeld én operationeel te houden. Een geregistreerde AED die in werkelijkheid niet werkt schaadt het hele burgerhulpverlener-systeem.
De maandelijkse en jaarlijkse checklist
Maandelijks (5 minuten):
• Visuele controle wandkast of AED-tas op schade, vocht of vandalisme
• Zelftest-LED of statusscherm: groen/OK?
• Toegankelijkheid: kast niet geblokkeerd, sleutel of pincode bekend bij BHV
• Eventuele alarmsignalen genoteerd?
Halfjaarlijks (15 minuten):
• Vervaldatum elektroden controleren — minimaal 12 maanden te gaan, anders nu vervangen
• Vervaldatum batterij controleren — minimaal 18 maanden te gaan, anders nu vervangen
• Inhoud reanimatie-kit (handschoenen, scheermesje, schaar, beademingsmasker) op compleetheid en houdbaarheid
Jaarlijks (volledige service):
• Firmware-update controleren bij fabrikant of dealer
• Functietest doorlopen volgens IFU
• Logboek bijwerken: aankoopdatum, registratie HartslagNu, onderhoudsgeschiedenis
• BHV-training: weet iedereen waar de AED hangt en hoe hij werkt?
Voor een professionele aanpak van AED-onderhoud en service voor organisaties loont het te kiezen voor een onderhoudscontract waarin deze checks zijn ingebouwd en logbeheer geautomatiseerd verloopt.
Zelf doen of uitbesteden?
Voor een klein kantoor met één AED in de centrale hal is zelf-onderhoud volledig haalbaar. Een aangewezen BHV-er met heldere checklist (zoals hierboven) en een herinneringssysteem in de agenda volstaat.
Bij multi-locatie organisaties — denk aan winkelketens, sportverenigingen met meerdere accommodaties, of zorginstellingen — wordt de complexiteit snel groter. Vervaldata van twintig sets elektroden bijhouden, firmware-updates documenteren, en BHV-medewerkers die rouleren maken een onderhoudscontract met een gespecialiseerde partij vaak efficiënter en betrouwbaarder. Een service-partner zorgt voor centrale documentatie, proactieve vervanging vóór vervaldata, en updates wanneer de NRR-richtlijnen wijzigen.
Goed onderhoud kost een fractie van wat de aanschaf van de AED kost — en het is de fractie die het verschil maakt tussen een geredd leven en een vermijdbare tragedie.
Wie zijn AED’s professioneel wil laten beheren, kan voor meer informatie over modellen, accessoires, en kennisbank-artikelen terecht op www.aedmaster.nl/aed-kennisbank — daar staan ook fabrikant-specifieke onderhoudsadviezen voor de meest gangbare AED-modellen in Nederland.
